Mỗi ngày chúng ta nằm 7 đến 8 tiếng, tức gần một phần ba cuộc đời. Với người thoát vị đĩa đệm, nằm sai tư thế suốt đêm có thể khiến sáng dậy đau hơn tối hôm trước. Ngược lại, nằm đúng giúp đĩa đệm được nghỉ, cơ lưng được thả lỏng.
Bài viết tổng hợp từ bài giảng “Tư thế nằm và bệnh cột sống” của bác sĩ Phạm Thị Kim Loan, người sáng chế dòng sản phẩm cột sống Doctorloan, để trả lời câu hỏi: thoát vị đĩa đệm nên nằm tư thế nào, và nên tránh những tư thế ngủ nào.
Vì sao tư thế nằm quan trọng với người thoát vị đĩa đệm?
Khi nằm ngửa trên mặt phẳng, cơ thể chỉ chạm giường ở 5 điểm: đầu, vai, khuỷu tay, xương cùng và gót chân. Hai vùng quan trọng nhất là cột sống cổ và cột sống thắt lưng lại không được đỡ, nằm lơ lửng suốt đêm.

Theo bác sĩ Loan, đĩa đệm không tự “nhảy ra”: khi cột sống mất đường cong, hai đốt sống ép lên nhau và đẩy nhân nhầy trong đĩa đệm ra ngoài. Vì vậy câu hỏi không chỉ là “nằm ngửa hay nằm nghiêng”, mà là nằm sao cho cổ và thắt lưng được nâng đỡ đúng đường cong.

Áp lực lên đĩa đệm ở từng tư thế nằm

| Tư thế | Áp lực ước tính lên cột sống | Nhận xét |
|---|---|---|
| Nằm ngửa | khoảng 25 kg | Áp lực thấp nhất, với điều kiện có gối và nệm đúng |
| Nằm nghiêng | khoảng 75 kg (gấp 3 lần) | Dùng được nếu cổ được đỡ, không bị gập sang một bên |
| Nằm sấp | không nêu | Nên bỏ hẳn (xem phần dưới) |
Số liệu theo bài giảng “Tư thế nằm và bệnh cột sống” của bác sĩ Phạm Thị Kim Loan.
Tư thế ngủ cho người thoát vị đĩa đệm: 3 cách nằm nên dùng
1. Nằm ngửa, có gối đỡ cổ và lót hõm thắt lưng
Đây là tư thế tốt nhất cho người thoát vị đĩa đệm. Điều kiện là:
- Gối theo đường cong đầu, cổ, vai (ví dụ gối cổ Doctorloan F6), có phần nhô đỡ vào gáy, không chỉ đỡ đầu. Khi nằm, chồm nhẹ vai lên gối để cả cổ và đầu nằm trên gối.
- Lót một chiếc mền xếp mỏng vào hõm thắt lưng, vừa lấp khoảng trống từ thắt lưng đến mông, đủ dài để khi xoay nghiêng vẫn đỡ được eo. Lót vừa đủ để lưng dễ chịu và ngủ được, không lót quá cao.
- Nệm đủ lún để vai và hông chìm xuống, giữ được đường cong tự nhiên của cột sống.
2. Nằm nghiêng, cổ thẳng hàng với lưng
Nằm nghiêng được, miễn là gối đủ cao để cổ không bị gập sang một bên. Co cả hai chân, có thể kẹp một gối mỏng giữa hai đầu gối để xương chậu không bị xoắn.
3. Nằm ngả 135 đến 150 độ khi nghỉ ngơi ban ngày
Khi nghỉ trưa, đọc sách hay xem TV, nhiều người nằm sofa hoặc kê gối cao, cả hai đều làm cột sống cong võng. Tư thế ngả lưng ở góc 135 đến 150 độ, có điểm tựa đúng ở thắt lưng và cổ, giúp toàn thân thả lỏng mà đĩa đệm không bị dồn ép. Bác sĩ Loan dẫn nghiên cứu chụp cộng hưởng từ của Canada và Scotland: so với ngồi thẳng 90 độ, ở góc ngả 135 độ áp lực lên đĩa đệm giảm rõ rệt.

Thoát vị đĩa đệm có nên nằm sấp? 4 tư thế cần bỏ ngay
- Nằm sấp. Cổ phải xoay sang một bên suốt đêm, làm xoắn cột sống cổ, chật khớp vùng sọ cổ (C1, C2), dễ chèn ép động mạch đốt sống, đồng thời thắt lưng bị võng xuống. Với trẻ hay lật sấp, có thể cuộn một chiếc mền dài cho trẻ gác chân.
- Kê gối cao để xem TV, đọc sách. Cổ bị gập về trước trong thời gian dài, lâu ngày làm biến dạng cột sống cổ.
- Co một chân, duỗi một chân. Tư thế này làm xoắn xương chậu. Co thì co cả hai, duỗi thì duỗi cả hai.
- Nằm võng, nằm đất, nệm lò xo đã lún, sofa mềm. Cột sống bị võng xuống thành hình chữ C, ngược với đường cong tự nhiên. Cúi xuống để nằm vào nệm đặt dưới đất cũng tạo áp lực rất lớn lên đĩa đệm.

Người thoát vị đĩa đệm nên chọn gối và nệm thế nào?
- Gối: tránh gối vuông, gối chữ nhật mềm chỉ đỡ đầu. Chọn gối thiết kế theo đường cong cổ vai, lõi chắc, không xẹp suốt đêm.
- Nệm: tránh nệm lò xo đã võng, nệm quá mỏng (10 đến 20 cm) hoặc nằm thẳng trên phản cứng. Nệm nên dày khoảng 30 cm, đủ lún để vai và hông chìm xuống. Nhà chật có thể dùng giường đơn nhỏ hoặc kê kệ rồi đặt nệm lên, tránh nằm sát đất.
Nằm nghỉ ban ngày: vì sao nên dùng ghế nằm Doctorloan?
Ban đêm đã có gối và nệm. Nhưng ban ngày, lúc nghỉ trưa, xem TV, mới là lúc cột sống bị “bỏ quên” nhiều nhất trên sofa và ghế thường.
Ghế nằm Doctorloan được thiết kế theo góc ngả và đường cong cột sống, mặt ghế lồi phía trước và lõm phía sau để giữ mông và xương chậu không trượt, không võng khi nằm:
- Ghế nằm 135: ngả 135 độ, vừa nằm nghỉ vừa đọc, xem, viết được; có bản đôn liền hoặc đôn rời.
- Ghế nằm 150: ngả 150 độ, cho tư thế nằm sâu, thả lỏng toàn thân, hợp khi nhắm mắt nghỉ.
- Ghế nằm gelcoat: cùng góc ngả 150 độ, vỏ gelcoat liền khối, lõi composite, bảo hành 10 năm.

Ghế dùng chính sức nặng cơ thể đè lên mặt cong để nâng đỡ cột sống, không bẻ hay tác động lực từ bên ngoài. Ghế là sản phẩm hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày, không thay thế điều trị của bác sĩ.
Tìm hiểu thêm: Bác sĩ Phạm Thị Kim Loan và phương pháp Doctorloan.
Người thoát vị đĩa đệm có nên nằm nhiều không?
Không. Nằm đúng tư thế là để nghỉ ngơi và giảm áp lực, không phải để nằm một chỗ cả ngày. Theo bác sĩ Loan, ghế hay gối chỉ giúp giữ khung xương đúng đường cong; cơ, gân, dây chằng phải phục hồi bằng vận động. Vì vậy hãy xen kẽ nghỉ ngơi với đi lại, và ngồi khoảng 1 đến 2 tiếng thì đứng dậy đi lại, kể cả khi ngồi trên ghế tốt.
Khi nào cần đi khám ngay?
Điều chỉnh tư thế giúp sinh hoạt dễ chịu hơn, nhưng hãy đến cơ sở y tế ngay nếu có:
- Tê, yếu tay hoặc chân tăng dần, teo cơ.
- Bí tiểu, bí đại tiện, tiểu không tự chủ hoặc tê vùng quanh hậu môn.
- Đau dữ dội sau té ngã, tai nạn, hoặc không đứng lên đi được. Khi đó gọi 115, không xốc người bệnh lên xe máy.
- Đau kèm sốt, sụt cân không rõ lý do.
Câu hỏi thường gặp
Thoát vị đĩa đệm nằm ngửa hay nằm nghiêng tốt hơn? Nằm ngửa có gối đỡ cổ và nệm đúng là tư thế áp lực thấp nhất. Nằm nghiêng vẫn được nếu cổ thẳng hàng với lưng và co cả hai chân.
Tư thế ngủ khi bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng thế nào cho đỡ đau? Nằm ngửa, lót mền xếp mỏng vào hõm thắt lưng, nằm nệm đủ dày. Khi đang đau, bác sĩ Loan khuyên nằm xuống trước vì đây là lúc áp lực lên cột sống thấp nhất.
Thoát vị đĩa đệm có nên nằm sấp không? Không nên. Nằm sấp buộc cổ xoay suốt đêm và làm thắt lưng bị võng.
Ngủ sai tư thế có bị đau lưng không? Có. Nằm phản, nằm đất, nệm mỏng hoặc võng làm vùng thắt lưng bị sập suốt đêm, nên nhiều người sáng dậy đau lưng hơn tối hôm trước.
Người thoát vị đĩa đệm có nên nằm phản cứng không? Không nên nằm trực tiếp trên phản cứng vì vai và hông không chìm xuống được, cột sống mất đường cong. Nệm dày khoảng 30 cm phù hợp hơn. Nếu bắt buộc nằm phản, hãy lót mền vào hõm thắt lưng.
Nằm ghế nằm bao lâu mỗi ngày? Nên dùng khi nghỉ trưa, đọc sách, xem TV. Trong bài giảng, bác sĩ Loan thường hướng dẫn mỗi lần nằm khoảng 1 tiếng rồi đứng dậy đi lại. Thời gian phù hợp với từng người nên hỏi người tư vấn.
Viên Minh là đơn vị phân phối sản phẩm Doctorloan, không phải cơ sở khám chữa bệnh. Thông tin trong bài không thay thế ý kiến của bác sĩ điều trị. Kết quả ở mỗi người một khác.
Cần tư vấn tư thế nằm hoặc muốn nằm thử ghế? Nhắn Zalo Phương Anh: 0835186876. Anh chị muốn nằm thử ghế, nhắn Phương Anh để được sắp xếp.

