Ngồi lâu bị đau thắt lưng: vì sao, ngồi thế nào cho đúng và bao lâu nên đứng dậy

Ghế ngồi DOCTORLOAN 95 ngả 95 độ cho người ngồi lâu

Ngồi lâu bị đau thắt lưng chủ yếu vì khi ngồi, đĩa đệm thắt lưng phải chịu áp lực lớn hơn cả lúc đứng, và càng nặng hơn khi ngồi chúi ra trước hoặc ngồi trên ghế mặt phẳng làm mông trượt, cột sống từ chữ S thành chữ C. Muốn đỡ đau, cần đổi cách ngồi, đổi ghế và đứng dậy sau mỗi 1–2 tiếng.

Dân văn phòng ngồi 8 tiếng, tài xế lái xe cả ngày, học sinh ngồi học từ sáng đến tối, người lớn tuổi ngồi xem tivi cả buổi: cuối ngày ai cũng thấy lưng dưới mỏi, nhức, đứng dậy phải chống tay. Nhiều người nghĩ do “ngồi nhiều thì đau là bình thường”, nghỉ một đêm là hết. Nhưng ngày nào cũng lặp lại, đĩa đệm chịu tải cao liên tục nhiều năm, thì đau sẽ không còn chỉ là mỏi.

Đau thắt lưng do ngồi lâu
Ngồi lâu, đĩa đệm thắt lưng chịu tải liên tục (ảnh: doctorloan.vn)

Bài viết tổng hợp từ bài giảng của bác sĩ Phạm Thị Kim Loan, người sáng chế dòng ghế và gối cột sống DOCTORLOAN, để trả lời: vì sao ngồi lâu đau lưng dưới, ngồi thế nào cho đúng, bao lâu nên đứng dậy và làm gì khi đã đau.

Vì sao ngồi lâu bị đau thắt lưng?

Theo bài giảng của bác sĩ Loan, áp lực đè lên đốt sống và đĩa đệm thắt lưng thay đổi rất nhiều theo tư thế:

Tư thế Áp lực ước tính lên đĩa đệm
Nằm ngửa khoảng 25 kg
Đứng thẳng khoảng 100 kg
Ngồi tựa lưng ra sau khoảng 140 kg
Ngồi mép ghế, chúi người ra trước khoảng 185 kg, gần 200 kg
Ngồi sai: bắt chéo chân, ngả tụt, xoắn vặn gần 300 kg

Các con số này dựa trên nghiên cứu đo áp lực trong đĩa đệm thắt lưng của Alf Nachemson (Thụy Điển). Nếu lấy lúc đứng thẳng là 100%, thì nằm ngửa khoảng 25%, nằm nghiêng 75%, ngồi 140%, ngồi chúi ra trước 185%, cúi nâng vật 220%. Nguồn: Nachemson A. “The lumbar spine: an orthopaedic challenge”, tạp chí Spine, 1976; 1(1): 59–71.

Hai điều rút ra từ bảng này:

  • Ngồi nặng cho lưng hơn đứng. Ngay cả ngồi đúng, tựa lưng, đĩa đệm vẫn chịu khoảng 140 kg, hơn lúc đứng. Vì vậy ngồi liên tục nhiều giờ là gánh nặng thật sự cho cột sống.
  • Chỉ cần chúi người ra trước, áp lực đã tăng vọt. Từ ngả lưng ra sau đến chúi về phía trước, chênh nhau 45 kg. Ngồi bắt chéo chân hay ngả tụt thì lên tới gần 300 kg.

Đó là lý do người ngồi máy tính, ngồi lái xe, ngồi học cúi xuống bàn thường đau ở thắt lưng trước tiên.

Ghế mặt phẳng làm cột sống từ chữ S thành chữ C

Nhìn nghiêng, cột sống khỏe có hình chữ S: cổ cong ra trước, ngực cong ra sau, thắt lưng cong ra trước, xương cùng cong ra sau. Theo bác sĩ Loan, phần lớn ghế đang dùng hằng ngày đều có mặt ngồi phẳng. Ngồi lâu, mông trượt dần về phía trước, xương chậu ngả ra sau, thắt lưng mất đường cong và cả cột sống cong một chiều thành chữ C. Đĩa đệm thắt lưng bị ép phía trước suốt nhiều giờ.

Bác sĩ Loan chỉ ra mấy loại ghế hay gây hại nhất:

  • Ghế văn phòng có bánh xe, lưng tựa bồng bềnh. Ghế cứ trôi ra xa bàn, lưng tựa không chắc nên gần như không ai dám tựa. Người dùng ngồi chúi ra trước màn hình, đúng tư thế áp lực gần 200 kg.
  • Ghế salon, sofa sâu. Ghế thiết kế cho người phương Tây chân dài. Người Việt chân ngắn hơn, ngồi sát vào thì chân không chạm đất, nên phải ngồi ở mép ghế và chúi ra trước.
  • Ghế gỗ, ghế inox trơn. Mặt ghế trơn khiến người ngồi cứ trượt dần, xương chậu nghiêng theo.
  • Ghế đẩu, ghế không có lưng tựa, ngồi sàn, ngồi bắt chéo chân. Không có điểm tựa, lưng tự sụp thành chữ C.

Tài xế: ngồi lâu và ngồi cao

Theo bác sĩ Loan, lái ô tô là trường hợp chịu áp lực cột sống rất cao: phải kéo ghế lên cao, sát vô lăng để với chân phanh, người hơi chúi ra trước, lại lái liền nhiều giờ. Nhiều người vừa được chỉnh tư thế, thấy đỡ đau, đi làm lại lái xe cả ngày thì đau trở lại.

Cách ngồi lâu không đau lưng: 6 việc làm ngay

  1. Ngồi sâu, mông sát lưng ghế rồi mới ngả lưng. Hai mông đè đều lên mặt ghế, lưng tựa hẳn vào lưng ghế. Tư thế ngả lưng ra sau nhẹ nhàng cho đĩa đệm hơn ngồi thẳng đơ hay chúi về trước.
  2. Kéo ghế sát bàn. Bác sĩ Loan nhấn mạnh: để ghế xa bàn thì bắt buộc phải nhoài người ra trước, lâu ngày biến dạng cả cổ, ngực và lưng.
  3. Ghế có bánh xe thì khóa bánh lại, hoặc dùng ghế cố định. Ghế cứ trôi ra trôi vào thì lưng lại từ chữ S thành chữ C.
  4. Chỉnh bàn và màn hình sao cho không phải cúi đầu, không phải vươn người tới bàn phím.
  5. Không bắt chéo chân, không ngồi xổm, ngồi sàn lâu. Đây là các tư thế làm xương chậu lệch nhiều nhất.
  6. Ghế phẳng, chưa thay được thì lót vào hõm lưng một chiếc khăn gấp hoặc gối nhỏ, để thắt lưng có chỗ tựa thay vì bị bỏ trống.

Đau thắt lưng khi đứng lên ngồi xuống: làm lại động tác cho đúng

Nhiều người đau nhất là lúc vừa ngồi xuống hay vừa đứng dậy. Thường là do gập lưng, chúi người để ngồi xuống và đứng lên. Bác sĩ Loan hướng dẫn làm bằng đầu gối, giữ lưng thẳng:

  1. Đứng trước ghế, hai bàn chân song song.
  2. Thẳng lưng, gập gối ngồi xuống, không cúi gập người.
  3. Đưa mông sát vào lưng ghế, ngả lưng để lưng ghế đỡ xương cùng.
  4. Khi đứng lên: nhấn hai chân xuống sàn, thẳng lưng đứng dậy.

Làm đúng 20 lần mỗi ngày chính là một bài tập. Bác sĩ Loan dùng bài này với ghế nhựa DOCTORLOAN N85: ghế có mặt lồi trước, lõm sau, lưng ghế dẻo đỡ vùng thắt lưng khi ngả, nên mỗi lần ngồi xuống, sức nặng cơ thể đẩy xương chậu, xương cùng về đúng vị trí, đồng thời vận động cơ lưng, cơ mông và cơ đùi.

Ngồi bao lâu nên đứng dậy?

Khoảng 1–2 tiếng nên đứng dậy một lần. Ngay cả khi ngồi đúng trên ghế tốt, bác sĩ Loan cũng nhắc: đừng thấy ghế tốt mà ngồi quá đà, vì lực ép liên tục trên xương sống và đĩa đệm vẫn gây hại. Bà tự đặt mốc khoảng 2 tiếng là tối đa.

Mỗi lần đứng dậy:

  • Đứng thẳng, hai tay chống hông, ưỡn nhẹ bụng ra trước vài lần để thắt lưng trở về đường cong ra trước.
  • Đi lại vài phút, rót nước, đi cầu thang thay vì đứng yên tại chỗ.
  • Khi cần nhặt đồ dưới thấp, ngồi xổm xuống bằng đầu gối thay vì cúi gập lưng (cúi khom lấy đồ có thể đẩy áp lực lên tới khoảng 220 kg).

Khi đã đau thắt lưng do ngồi nhiều: nằm xuống trước

Lời khuyên bác sĩ Loan nhắc nhiều nhất: khi đau, hãy nằm xuống đã, vì nằm ngửa là lúc áp lực lên đĩa đệm thấp nhất. Nằm ngửa trên giường, gác chân cao, lót một chiếc mền xếp mỏng vào hõm thắt lưng. Xem thêm cách nằm đúng trong bài Thoát vị đĩa đệm nên nằm tư thế nào.

Nằm ngửa đúng trên gối cổ DOCTORLOAN F6, gối đỡ cổ theo đường cong đầu cổ vai
Nằm ngửa trên gối cổ đỡ theo đường cong đầu, cổ, vai (ảnh: suckhoethinhvuong.vn)

Bác sĩ Loan kể lần bà bị té, đau lưng dữ dội: bà nằm ghế nằm 135 liền 2 tiếng, sau đó chuyển sang ngồi ghế 95 khoảng 1 tiếng, rồi cứ đảo qua đảo lại giữa nằm và ngồi đúng tư thế. Đây là trải nghiệm cá nhân của bà, không phải phác đồ cho mọi người; người bị té ngã, chấn thương cần đi khám trước.

Sản phẩm hỗ trợ ngồi đúng

Sản phẩm Hợp với Giá niêm yết
Ghế nhựa N85 Tập đứng lên ngồi xuống 20 lần mỗi ngày; ngồi ăn, ngồi làm việc nhẹ ở nhà; mỗi người trong nhà một chiếc 2.127.000 đ
Ghế ngồi 95 Người phải ngồi lâu: ngả nhẹ 95 độ, mặt lồi trước lõm sau, không có bánh xe 39.249.000 đ
Gối lưng F1 Gối lưng thấp, nhỏ gọn, mang theo khi đi công tác, ngủ giường lạ 1.868.000 đ
Ghế nằm 135 Nằm nghỉ sau giờ làm thay vì ngả trên sofa 53.762.000 đ
Ghế ngồi DOCTORLOAN 95 ngả 95 độ cho người ngồi lâu
Ghế ngồi DOCTORLOAN 95: ngả nhẹ 95 độ, mặt lồi trước lõm sau (ảnh: suckhoethinhvuong.vn)

Chưa biết nên bắt đầu từ đâu? Nhắn Zalo Phương Anh 0835186876, kể công việc và thói quen ngồi của mình để được gợi ý phù hợp và hẹn ngồi thử.

Khi nào cần đi khám ngay, không tự xử lý tại nhà

Thay đổi cách ngồi và ghế chỉ hỗ trợ giữ đúng tư thế, không thay thế việc khám bệnh. Hãy đến bệnh viện ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

  • Bí tiểu, bí đại tiện hoặc tiểu không kiểm soát đột ngột, nhất là sau té ngã, cúi hoặc nâng vật nặng.
  • Sau té ngã mà yếu liệt, không đứng dậy được: gọi 115, không tự xốc người bệnh lên xe máy.
  • Tê, yếu hoặc teo cơ chân tăng dần, dù không đau.
  • Đau lan xuống mông, chân kèm tê bì kéo dài.
  • Đau dữ dội mà chưa từng chụp phim cột sống, hoặc đau kèm sốt, sụt cân không rõ lý do.

Hỏi đáp

Vì sao ngồi lâu bị đau lưng dưới mà đứng lại đỡ? Vì khi ngồi, áp lực lên đĩa đệm thắt lưng cao hơn khi đứng (khoảng 140 kg so với 100 kg), và cao hơn nữa nếu ngồi chúi người. Đứng dậy giúp thắt lưng lấy lại đường cong ra trước.

Ngồi bao lâu thì nên đứng dậy? Khoảng 1–2 tiếng một lần, đi lại vài phút và ưỡn nhẹ bụng ra trước. Theo bác sĩ Loan, ngay cả ghế tốt cũng không nên ngồi liền quá 2 tiếng.

Đau thắt lưng khi đứng lên ngồi xuống là bị gì? Hay gặp nhất là do động tác sai: gập lưng, chúi người khi ngồi xuống, đứng lên. Hãy tập ngồi xuống, đứng lên bằng đầu gối, lưng thẳng. Nếu đau kèm tê lan xuống chân hoặc yếu chân, nên đi khám.

Ghế công thái học có giúp hết đau lưng không? Ghế có tựa lưng tốt hơn ghế đẩu, nhưng nếu ghế có bánh xe trôi, lưng tựa không chắc khiến người ngồi chúi ra trước, thì tác dụng giảm đi nhiều. Điều quan trọng là mông sát lưng ghế, xương chậu không trượt và ghế được kéo sát bàn.

Tài xế ngồi lâu nên làm gì để đỡ đau lưng? Dừng xe nghỉ sau mỗi 1–2 tiếng, đứng dậy đi lại, ưỡn nhẹ bụng; ngồi sâu, mông sát lưng ghế; lót hõm thắt lưng nếu ghế xe phẳng. Về nhà nên nằm nghỉ đúng tư thế thay vì ngả trên sofa.


Bài viết tổng hợp từ bài giảng của bác sĩ Phạm Thị Kim Loan, người sáng chế dòng sản phẩm cột sống DOCTORLOAN. Viên Minh là đơn vị phân phối sản phẩm Doctorloan, không phải cơ sở khám chữa bệnh. Thông tin trong bài không thay thế ý kiến của bác sĩ điều trị. Kết quả ở mỗi người một khác.

Ngồi nhiều, lưng hay đau và muốn biết nên bắt đầu thay đổi từ đâu? Nhắn Zalo Phương Anh: 0835186876 để được tư vấn tư thế và sắp xếp ngồi thử ghế.